مراسم حج فرقه یزیدیان
موسم این "حج"، تابستان است ، در کنار قبله گاه یزیدیان ، چشمه گاه مقدسی قرار دارد که زمزم خوانده می شود ، کوهی مقدس است که نامش را عرفات نام نهاده اند ، پلی نیز هست به نام پل صراط ، در موسم زیارت گاوی را هم قربانی می کنند .
مـراسم حج یزیدیان هـر ساله در «پرستشگاه لالش» برگزار می گردد. «لالش» روستایى است در مرکز «کردستان» عراق. پرستشگاه لالـش که به آتشکـدهاى بزرگ شبیه است ، در مـرکز این روستـا بر فـراز تپهاى بنا شده که خیلى قدیمى است .
مراسم حج در طول سه روز برگزار شده و چندین هزار نفر برای زیارت ، آنجا جمع می گردند . نه تنها از کردستان عراق که از سوریه و ایران و حتی اروپا نیز عده ای در این مراسم شرکت می کنند . (ظاهراً تعداد زیادی از پیروان این دین در استانهاى کردستان و کرمانشاه ایران زندگى می کنند).
پرستشگاه لالش از سه قسمت تشکیل می شود : « شبستان ، محـوطه حیـاط و صحـن دوزخ » (جـایی که مـراسم حج در آن برگزار مـی شود). بزرگان فرقه (که به شیخ معروف هستند) دور سالن بزرگ نشسته و نظاره گر مراسم هستند . از جمله موارد دیده شده در مراسم پذیرایی با ماده ای است که در استکان هایى به کوچکى انگشتانه ، قهوهاى به تیرگى قیر می ریزند که در تلخى نظیر ندارد .
از آداب این مراسم این است همه باید با پای برهنه در دوزخ حاضر گردند .
سر در عمارت مربوطه مثل سر در همه مساجد و کلیساها پر از نقش و نگار است . اما آنچه جلب توجه می کند نام «ملک طاووس» است که به صورت سنگ برجسته بر دیوار نقش بسته است .
و اما دوزخى که در پرستشگاه لالش ساخته شده ، تنها چند دخمه غار مانند تار و تیره دارد . با خمره هایى که کنار هم چیده شده اند و رویشان رنگ مشکى ریخته اند تا فضا را ترسناکتر کنند . درهاى دخمه آن قدر کوتاه هستند که باید خمیده از آنان عبور کرد .
بخـش مهـم و تعیـین کننده این مـراسم ، جـدا از گـره زدن به پارچههایى که به ستونهایى بسته شدهاند(مثل دخیل بستن) و طواف کردن دور مقبرهاى(که گور شیخ عدی و برخی قدیسین یزیدى است) ، پرتاب دستمال به سنگ برجستهاى است که از دیواره غار بیرون زده است .
اصلىترین مرحله حاجى شدن این است که با چشمان بسته از فاصله هفت مترى دستمال سیاهى را که به بزرگى چارقد زنان کرد است ، به طرف آن سنگ پرتاب کنند . اگر در سه بار دستمال به برجستگى سنگ گیر کند ، حج آنان قبول شده است . و گرنه باید روز دیگر برگردند و دوباره تلاش کنند . در پایان ، بعد از مراسم باید گاوی را قربانی نمایند .
معتقد به خدایی هستند که آفریدگار جهان است ولی پس از خلق جهان کاری به کار جهان و جهانیان ندارد .
گویند خدا تخستین موجودی را که خلق کرد ملک طاووس بوده است . ذات ملک طاووس با ذات خدا یکی است و پس از ملک طاووس شش ملک دیگر قایلند که رابط بین خدا و خلق هستند ولی ملک طاووس اولین ملک محسوب می شود .
یزیدی ها شیطان را به عنوان معارض و خصم خدای متعال نمی پرستند بلکه ملک طاووس یا شیطان را ملکی می دانند که هرچند سبب طغیان و سرکشی و مغضوب درگاه الهی شد و به جهنم افتاد ولی 7000سال در آنجا بگریست چندانکه هفت خم از شک دیدگانش پر شد . آنگاه خدا او را ببخشید .
از این قرار یزیدیها قایل به ابدیت عذاب نیستند و شر را فانی و زایل میدانند .
در این خصوص موافقند با دین زردشت که اهریمن را ابدی نمی دانند و معتقدند که پس از 9000 سال به دست اهورا مزدا مغلوب خواهد گشت و جهان از شر پالوده خواهد شد .
یزیدیها دارای دو کتاب مقدسند :
اول کتاب جلوه که در آن اصول اعتقادی آنها تشریح شده است و در کتاب دیگری به نام مصحف رش (کتاب سیاه) مجموعه ادعیه و سرودهای آنها در ستایش بزرگانشان ثبت شده است.
ریوس اصول عقاید یزیدیان را که از ادیان مختلف مانند زرتشتی و مسیحی و یهودی گرفته شده باتوجه به دو کتاب اساسی آنان به نام «جلوه » و «مصحف رش » (= قرآن نیامده) ، و نامه ای که در سال 1211 ه' ق بزرگان این فرقه به دربار عثمانی نوشته اند و کتابی که یکی از امرای یزیدیه ٔ سنجار تألیف کرده چنین می توان خلاصه کرد :
1 ـ یزیدیان به هفت فرشته یا آفریدگار معتقدند و گویند خداوند نخست دری سفید و بعد پرنده ای آفرید و آنگاه پیش از خلقت زمین و آسمان آن هفت فرشته را در هفت روز هفته (از یکشنبه تا شنبه) خلق کرد بدین ترتیب :
ـ عزراییل ، که همان طاوس ملک و رییس همه ٔ فرشته هاست .
ـ درداییل
ـ اسرافیل
ـ میکاییل
ـ جبراییل
ـ شمناییل
ـ نوراییل
2 ـ برای طاوس مقامی والا قایلند(برخلاف بیشتر ادیان) و آن را واسطه ٔ آفریدگار در آفرینش جهان می دانند و خصوصیاتی بر آن قایلند که با خصوصیات شیطان مطابقت دارد و بیشتر بدین جهت به شیطان پرست ها معروف شده اند
3 ـ شیخ عدی بن مسافر را شخصیتی بزرگ می دانند و کرامات و معجزات بی شماری بدو نسبت می دهند و قبر او را زیارتگاه خود قرار داده اند و گویند هر یزیدی باید مقداری از خاک قبر و لباس او را همراه داشته باشد . عیدی به نام شیخ عدی یا عید کبیر دارند که به مقبره ٔشیخ می روند و سه روز روزه می گیرند و نیز در عید قربان (همان دهم ذیحجه) و در عید بزرگ عمومی اواخر شهریور بر مزار او حاضر می شوند تا گناهانشان پاک گردد. و گویند شیخ عدی نماز و روزه ٔ آنها را به عهده گرفته و سرانجام هم آنها را به بهشت خواهد برد.
4 ـ به یزید ستایش و احترام می کنند که سعی شده با یزیدبن معاویه تطبیق شود. و عیدی به نام عید یزید دارند که معتقدند در روز تولد یزید باید باده گساری کرد و سه روز را روزه گرفت .
5 ـ هر یزیدی باید هنگام طلوع آفتاب رو به مشرق بایستد و آفتاب را ستایش کند .
6 ـ با «اعوذ باللّه من الشیطان الرجیم» سخت مخالفند .
7 ـ طلاق زن نازا جایز ولی طلاق زن بچه دار نارواست و اگر شوهر به مسافرتی بیش از یک سال برود زنش بر او حرام است.
8 ـ برخی از خوردنی ها را حرام می دانند مانند ماهی ، کدو، کاهو و کلم .
9 ـ به حسین بن منصور حلاج و شیخ عبدالقادر گیلانی و حسن بصری نیز اعتقاد دارند .
10 ـ پیشوایان مذهبی آنان هفت طبقه است که هیچ کس حق خروج از طبقه ٔخود و ورود به طبقه ٔدیگر ندارد و با طبقه ٔعوام کلاً یزیدیان هشت طبقه می شوند بدین ترتیب :
ـ امیر شیخان
ـ باباشیخ
ـ شیخ
ـ پیر
ـ فقیر
ـ سخنور (توان)
ـ کوچکها
موقعیت جغرافیایی :
طبق تخمین ها ، شمار پیروان اقلیت مذهبی یزیدیه در میان کردهای عراق بین 100 تا 500 هزار نفر است که در منطقه سنجار در حدود پانصد کیلو متری شمال غربی بغداد سکونت دارند . پیروان این مذهب علاوه بر عراق ، در سوریه ، ترکیه ، ارمنستان ، ایران ، گرجستان و آلمان پراکنده اند . میزان معتقدان این مذهب در سراسر جهان بالغ بر 800 هزار نفر است . تنها در آلمان 45 هزار نفر یزیدی زندگی می کنند .
منابع :
ـ نشریه پژوهشی و علمی دانش سرای عالی شماره 1 ادبیات و علوم انسانی (مقاله ٔ خانم کامران مقدم )
ـ لغت نامه دهخدا
ـ ویکیپدیا
موسم این "حج"، تابستان است ، در کنار قبله گاه یزیدیان ، چشمه گاه مقدسی قرار دارد که زمزم خوانده می شود ، کوهی مقدس است که نامش را عرفات نام نهاده اند ، پلی نیز هست به نام پل صراط ، در موسم زیارت گاوی را هم قربانی می کنند .
مـراسم حج یزیدیان هـر ساله در «پرستشگاه لالش» برگزار می گردد. «لالش» روستایى است در مرکز «کردستان» عراق. پرستشگاه لالـش که به آتشکـدهاى بزرگ شبیه است ، در مـرکز این روستـا بر فـراز تپهاى بنا شده که خیلى قدیمى است .
مراسم حج در طول سه روز برگزار شده و چندین هزار نفر برای زیارت ، آنجا جمع می گردند . نه تنها از کردستان عراق که از سوریه و ایران و حتی اروپا نیز عده ای در این مراسم شرکت می کنند . (ظاهراً تعداد زیادی از پیروان این دین در استانهاى کردستان و کرمانشاه ایران زندگى می کنند).
پرستشگاه لالش از سه قسمت تشکیل می شود : « شبستان ، محـوطه حیـاط و صحـن دوزخ » (جـایی که مـراسم حج در آن برگزار مـی شود). بزرگان فرقه (که به شیخ معروف هستند) دور سالن بزرگ نشسته و نظاره گر مراسم هستند . از جمله موارد دیده شده در مراسم پذیرایی با ماده ای است که در استکان هایى به کوچکى انگشتانه ، قهوهاى به تیرگى قیر می ریزند که در تلخى نظیر ندارد .
از آداب این مراسم این است همه باید با پای برهنه در دوزخ حاضر گردند .
سر در عمارت مربوطه مثل سر در همه مساجد و کلیساها پر از نقش و نگار است . اما آنچه جلب توجه می کند نام «ملک طاووس» است که به صورت سنگ برجسته بر دیوار نقش بسته است .
و اما دوزخى که در پرستشگاه لالش ساخته شده ، تنها چند دخمه غار مانند تار و تیره دارد . با خمره هایى که کنار هم چیده شده اند و رویشان رنگ مشکى ریخته اند تا فضا را ترسناکتر کنند . درهاى دخمه آن قدر کوتاه هستند که باید خمیده از آنان عبور کرد .
بخـش مهـم و تعیـین کننده این مـراسم ، جـدا از گـره زدن به پارچههایى که به ستونهایى بسته شدهاند(مثل دخیل بستن) و طواف کردن دور مقبرهاى(که گور شیخ عدی و برخی قدیسین یزیدى است) ، پرتاب دستمال به سنگ برجستهاى است که از دیواره غار بیرون زده است .
اصلىترین مرحله حاجى شدن این است که با چشمان بسته از فاصله هفت مترى دستمال سیاهى را که به بزرگى چارقد زنان کرد است ، به طرف آن سنگ پرتاب کنند . اگر در سه بار دستمال به برجستگى سنگ گیر کند ، حج آنان قبول شده است . و گرنه باید روز دیگر برگردند و دوباره تلاش کنند . در پایان ، بعد از مراسم باید گاوی را قربانی نمایند .
معتقد به خدایی هستند که آفریدگار جهان است ولی پس از خلق جهان کاری به کار جهان و جهانیان ندارد .
گویند خدا تخستین موجودی را که خلق کرد ملک طاووس بوده است . ذات ملک طاووس با ذات خدا یکی است و پس از ملک طاووس شش ملک دیگر قایلند که رابط بین خدا و خلق هستند ولی ملک طاووس اولین ملک محسوب می شود .
یزیدی ها شیطان را به عنوان معارض و خصم خدای متعال نمی پرستند بلکه ملک طاووس یا شیطان را ملکی می دانند که هرچند سبب طغیان و سرکشی و مغضوب درگاه الهی شد و به جهنم افتاد ولی 7000سال در آنجا بگریست چندانکه هفت خم از شک دیدگانش پر شد . آنگاه خدا او را ببخشید .
از این قرار یزیدیها قایل به ابدیت عذاب نیستند و شر را فانی و زایل میدانند .
در این خصوص موافقند با دین زردشت که اهریمن را ابدی نمی دانند و معتقدند که پس از 9000 سال به دست اهورا مزدا مغلوب خواهد گشت و جهان از شر پالوده خواهد شد .
یزیدیها دارای دو کتاب مقدسند :
اول کتاب جلوه که در آن اصول اعتقادی آنها تشریح شده است و در کتاب دیگری به نام مصحف رش (کتاب سیاه) مجموعه ادعیه و سرودهای آنها در ستایش بزرگانشان ثبت شده است.
ریوس اصول عقاید یزیدیان را که از ادیان مختلف مانند زرتشتی و مسیحی و یهودی گرفته شده باتوجه به دو کتاب اساسی آنان به نام «جلوه » و «مصحف رش » (= قرآن نیامده) ، و نامه ای که در سال 1211 ه' ق بزرگان این فرقه به دربار عثمانی نوشته اند و کتابی که یکی از امرای یزیدیه ٔ سنجار تألیف کرده چنین می توان خلاصه کرد :
1 ـ یزیدیان به هفت فرشته یا آفریدگار معتقدند و گویند خداوند نخست دری سفید و بعد پرنده ای آفرید و آنگاه پیش از خلقت زمین و آسمان آن هفت فرشته را در هفت روز هفته (از یکشنبه تا شنبه) خلق کرد بدین ترتیب :
ـ عزراییل ، که همان طاوس ملک و رییس همه ٔ فرشته هاست .
ـ درداییل
ـ اسرافیل
ـ میکاییل
ـ جبراییل
ـ شمناییل
ـ نوراییل
2 ـ برای طاوس مقامی والا قایلند(برخلاف بیشتر ادیان) و آن را واسطه ٔ آفریدگار در آفرینش جهان می دانند و خصوصیاتی بر آن قایلند که با خصوصیات شیطان مطابقت دارد و بیشتر بدین جهت به شیطان پرست ها معروف شده اند
3 ـ شیخ عدی بن مسافر را شخصیتی بزرگ می دانند و کرامات و معجزات بی شماری بدو نسبت می دهند و قبر او را زیارتگاه خود قرار داده اند و گویند هر یزیدی باید مقداری از خاک قبر و لباس او را همراه داشته باشد . عیدی به نام شیخ عدی یا عید کبیر دارند که به مقبره ٔشیخ می روند و سه روز روزه می گیرند و نیز در عید قربان (همان دهم ذیحجه) و در عید بزرگ عمومی اواخر شهریور بر مزار او حاضر می شوند تا گناهانشان پاک گردد. و گویند شیخ عدی نماز و روزه ٔ آنها را به عهده گرفته و سرانجام هم آنها را به بهشت خواهد برد.
4 ـ به یزید ستایش و احترام می کنند که سعی شده با یزیدبن معاویه تطبیق شود. و عیدی به نام عید یزید دارند که معتقدند در روز تولد یزید باید باده گساری کرد و سه روز را روزه گرفت .
5 ـ هر یزیدی باید هنگام طلوع آفتاب رو به مشرق بایستد و آفتاب را ستایش کند .
6 ـ با «اعوذ باللّه من الشیطان الرجیم» سخت مخالفند .
7 ـ طلاق زن نازا جایز ولی طلاق زن بچه دار نارواست و اگر شوهر به مسافرتی بیش از یک سال برود زنش بر او حرام است.
8 ـ برخی از خوردنی ها را حرام می دانند مانند ماهی ، کدو، کاهو و کلم .
9 ـ به حسین بن منصور حلاج و شیخ عبدالقادر گیلانی و حسن بصری نیز اعتقاد دارند .
10 ـ پیشوایان مذهبی آنان هفت طبقه است که هیچ کس حق خروج از طبقه ٔخود و ورود به طبقه ٔدیگر ندارد و با طبقه ٔعوام کلاً یزیدیان هشت طبقه می شوند بدین ترتیب :
ـ امیر شیخان
ـ باباشیخ
ـ شیخ
ـ پیر
ـ فقیر
ـ سخنور (توان)
ـ کوچکها
موقعیت جغرافیایی :
طبق تخمین ها ، شمار پیروان اقلیت مذهبی یزیدیه در میان کردهای عراق بین 100 تا 500 هزار نفر است که در منطقه سنجار در حدود پانصد کیلو متری شمال غربی بغداد سکونت دارند . پیروان این مذهب علاوه بر عراق ، در سوریه ، ترکیه ، ارمنستان ، ایران ، گرجستان و آلمان پراکنده اند . میزان معتقدان این مذهب در سراسر جهان بالغ بر 800 هزار نفر است . تنها در آلمان 45 هزار نفر یزیدی زندگی می کنند .
لطفا بدون ذکر منبع از مطالب استفاده نکنید
منابع :
ـ نشریه پژوهشی و علمی دانش سرای عالی شماره 1 ادبیات و علوم انسانی (مقاله ٔ خانم کامران مقدم )
ـ لغت نامه دهخدا
ـ ویکیپدیا
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و دوم اسفند ۱۳۹۱ ساعت توسط
|